Buy books of DR BR Ambedkar, Buddhism, Dalit, Adiwasi & Bahujan Topics

Powered by Blomming for nikhilsablania

Friday, January 1, 2016

राजमार्ग


🏻राजमार्ग 

१ जानेवारी ..

अर्थात वर्षाची सुरुवात ! . 
नागवंशियांच्या पराक्रमाने,  वीरतेने नववर्ष सुरु होते.  भीमा - कोरेगाव चा  संग्राम याची साक्ष आहे . नागांच्या अतुलनीय शौर्याने महा-अरी च्या अस्मितेवर घाला घालणाऱ्या पेशव्यांचे राज्य धुळीस मिळविले. केवळ ५०० महार सैनिकांनी ३० हजार पेशव्यांच्या सैन्यास पराजित केले. या युद्धात आवश्यकतेपेक्षा जास्त दारुगोळा खर्ची घातला म्हणून ब्रिटीश अधिकाऱ्यांनी आपल्या अहवालात शेरे लिहिले . काय कारण असावे...? 

 एका गोळीने शत्रू मेला  तरी त्याचे धूड गोळ्यांनी छलनी करण्याचे कृत्य महार सैनिकांनी केले ...शेकडो वर्षाचा हा असंतोष , कंबरेला लावलेल्या बोराट्याच्या  झाडूची जखम आणि गळ्यातील मडक्यांचा भार  क्रोधाग्नी बनून बंदुकीच्या फैरीतून झडला....एका पराक्रमी वंशाचा हा अपमान ज्वालामुखी बनून बाहेर आला ...नाग हे आर्यांचे कट्टर शत्रू होते . आर्यांशी लढे देताना ते परागंदा झालेत . 

गौतम बुद्धांच्या समतावादी धम्मामुळे जे सामाजिक बदल घडले त्यामुळे पुनःश्च नाग वंशीय लोक राजे झालेत. या नागांनीच बुद्धाच्या तत्त्वांचा प्रचार प्रसार केला.....शिशुनाग ते बृहद्रथ असा हा प्रवास आहे ...पुष्यमित्र श्रुंग या सामवेदी ब्राह्मणाने धोक्याने बृहद्रथ या सम्राट अशोकाच्या वंशजाचा खून केला आणि आपले ब्राह्मणी राज्य स्थापित केले. त्याच्याच काळात मनुस्मृती लिहून शस्त्राच्या जोरावर कायम करण्यात आली ...या मनुस्मृती आणि ब्राह्मणी आतंकवादाने पूर्वाश्रमीच्या बौद्धांना अस्पृश्यतेच्या खाईत ढकलले...

मात्र महार जी जात नसून एक लढवय्या वंश होता त्याचे रक्त गोठणार थोडीच होते ? अनेक अस्पृश्य जाती, वीरांच्या वंशावळीतील होत्या.....नागनाक या महा- अरी ने वैराटगड जिंकून दिला. तर शिदनाकाने खर्ड्याच्या लढाईत परशुरामभाऊ पटवर्धन यांचा पठाणाच्या हल्ल्यातून जीव वाचविला आणि पेशवाईला जीवदान दिले . रायनाकाने बाजीप्रभू सारखी खिंड लढविली. विठू महाराने दामाजी पंताचे ब्रिटीशांकडील  देणे चुकता केले. 

१७९६ ला स्थापित झालेल्या महारांच्या फौजेने १ जानेवारी १८१८ ला इतिहास घडविला आणि एका नव्या युगाचा प्रारंभ झाला. पुन्हा उच्चजातीच्या मुखंडांनी ब्रिटीशांकडे कागाळ्या करून महारांची सैन्यभरती थांबविली....मात्र अनेक सामाजिक कार्यकर्त्यांनी ब्रिटिशांना निवेदने देवून भरती सुरु करायला बाध्य केले. त्यात गोपालबाबा वलंगकर यांचा मोठा वाटा  आहे .

 डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी पूर्ण ताकदीने या प्रश्नास रेटले ....आणि १ जानेवारी १९४६ ला महार रेजिमेंट चा उदय झाला आणि वर्षभरातच भारत स्वतंत्र झाला त्यावेळेस जम्मू काश्मीरच्या भूमीवर महार सैनिकांनी जो पराक्रम केला त्याला इतिहासात तोड नाही . झान्गुर आणि नौशेरा येथे रावू कांबळे आणि बारक्या कांबळे यांनी ६००० पाकी सैनिकांना थोपवून अनेक भारतीय सैनिकांना बाहेर काढले. यावेळी रावू आणि बारक्या यांच्या गर्दनी तुटून पडल्या तरी त्यांची मशीनगन गर्दानिशिवाय ५ ते ७ सेकंद सुरूच होती...या धुमश्चक्रीत १० वीर कामी आले त्याचा बदला नाईक कृष्णा सोनावणे यांनी घेतला. इतर सैनिकांच्या मदतीने एकट्या सोनावणे यांनी " जयभीम च्या जयघोषात "  १००० शत्रूंचा खात्मा केला . महार रेजिमेंट च्या पाच वीरांना वीरचक्र प्रदान करण्यात आले . पहिले महावीरचक्र नाईक कृष्णा सोनावणे यांना मिळाले....३ लाख मुस्लिमांना पाकिस्तानात सुखरूप पोहचविण्याचे काम महार रेजिमेंट ने पार पाडले ...असे हे वीर म्हणूनच आंबेडकरी आंदोलकांच्या धमन्यातून गर्जना करीत असतात

 .आजही ....मग ते नामांतर आंदोलन असो कि खैरलांजी .!................ 

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आपल्या पूर्वजांचा गौरवांकित इतिहास सांगून आपल्या लोकांच्या शुरतेला जागे करायचे आणि त्यांच्या हिंमतीला उर्जा द्यायचे.....केवळ महाराष्ट्रच नव्हे तर उत्तर भारत अस्पृश्य वीरांच्या ऐतिहासिक नोंदींनी बद्द आहे....पंजाब मध्ये शिखांचे नववे गुरु तेगबहादूर यांना जेव्हा औरंगजेबाने कैदेत टाकून त्यांचे शीर कलम केले आणि त्यांचे तुकडे करून  किल्ल्याच्या चारी  बाजूला लटकावून गिधाडांना खाण्यासाठी ठेवायचे असा मनसुबा रचला तेव्हा .मणि सिंग या अस्पृश्य वीराने स्वताच्या मुलाला तलवार चालवायला सांगून आपले धड व शीर तिथे ठेवून गुरुचे शीर व धड न्यायला सांगितले. अशा तर्हेने गुरुसाठी बलिदान देणाऱ्या मनिसिंग चे नाव शीखांमध्ये आज आदराने घेतले जाते.....आज पंचप्यारे यांना अवघा शीख समाज गुरुस्थानी मानतो.  शिखांचे १० वे आणि अंतिम गुरु गोविंदसिंग यांनी पाच तरुणांच्या हिमतीची परीक्षा घेतली आणि जे प्रत्यक्ष मरायला तयार झालेत त्यात तीन तरुण अस्पृश्य होते....पहिल्या पंचप्यारयात धर्मसिंग , दयासिंग , साहेबसिंग अस्पृश्य बंदे  होते.
झलकारीदेवी ते फुलनदेवी या सर्व वीरांगना होत्या....

या देशातील तमाम अत्याचाराच्या विरोधात महाराष्ट्रातून आवाज उठतो ....पिप्रा / बेल्छी /पारस्बिघा / नारायणपूर / अरवल / देवलीतील अत्याचार असो की  दक्षिण भारतातील मीनाक्षीपुरम असो, बौद्ध समाजाने सदैव आंदोलनातून या अत्याचाराला  धिक्कारले आहे.....!  

प्रत्येक वेळेस बौद्ध समाजाची  परीक्षा घेण्याचे काम राज्यकर्ते करतात आणि अशा आंदोलनात गुंतवून आपली प्रगती रोखण्याचे षड्यंत्र रचतात . ....त्यास रोखठोक उत्तर देण्याचे काम आपण आता केले पाहिजे.....

नागवंशी शुरांनी आता बाबासाहेबांच्या स्वप्नपूर्तीसाठी सामाजिक , आर्थिक आणि राजकीय उच्चावस्था गाठली पाहिजे......! 

अँड. बाळासाहेब आंबेडकर यांच्या कडे विजन आहे , दांडगा अभ्यास व राजकीय शहाणपणा आहे. आंबेडकरी निष्ठा व पारदर्शकता आहे. आंबेडकरी घराण्याचा वारसा आहे...

प्रा. जोगेंद्र कवाडे सर यांचा त्याग आणि लढाऊ वृत्ती चळवळीस ठावूक आहे.आजही ते दमदारपणे सामाजिक लढे लढू शकतात..

रामदास आठवले कार्यकर्त्यांच्या अडचणी समजणारे व त्यांच्याशी मिळून मिसळून राहणारे म्हणून त्यांची छवि आहे...एक कुशल संघटक म्हणून ते चळवळीच्या पाठीशी उभे राहिले तर चमत्कारिक निकाल बाहेर येईल....

बसपा ही काही आपली शत्रू नाही . प्रत्येकाचे आपले पवित्रे असतात ..बसप कडे प्रशिक्षित कार्यकर्त्यांची फौज आहे . आणि पैसाही आहे. कल्पनाशक्ती आणि व्यूहरचना करणारी डोकी आहेत . त्यांनी सर्व हात हातात घेवून हजारो वर्षापासून आमच्या शरीराला गुंडाळलेली शृंखला तोडण्यासाठी सिद्ध झाले पाहिजे ......काय रिपब्लिकन - बहुजन आघाडी होऊ शकत नाही......? ....

ते एक येतात -बजरंग दल-आर एस एस -विश्वहिंदू परिषद - श्रीराम सेना - हिंदू महासभा -हिंदुसेना -अभिनव भारत - हिंदू जनजागरण मंच - भामसं- पतितपावन संघटना- दुर्गावाहिनी- राष्ट्रसेविका समिती - भाजपा -शिवसेना आणि अशा शेकडो संघटना एकच छत्राखाली आहेत.....! 

आपण का नाही..? 

 आपल्या पूर्वजांच्या शिशुनाग / चंद्रगुप्त मौर्य / सम्राट अशोकाची  राजछत्रे सांभाळण्यासाठी सज्ज व्हा....

उठसुठ कुणीही आपणास डिवचतो , अन्याय करतो , अत्याचार करतो , हिणवितो, षड्यंत्रे रचून आपल्या अधिकार्यांना पोलिस प्रकरणात अडकवितो , समस्त जणांना भ्रष्टाचारी म्हणतो ......

आपण मुठभर क्षेत्रात आहोत ...मिडिया , चित्रपट ,खेळ , लष्कर अधिकारी , उद्योग , शेती येथे आपला नन्नाचा पाढा आहे ......या क्षेत्रांचा मार्ग , राजमार्गावरूनच जातो...! 

 आपण मुठभर नाही फक्त आपली पाच बोटांची मुठ बनण्याचीच  तेवढी  देरी आहे.

✊🏻✊🏻जय भिम✊🏻✊🏻

मोक्षदाता नव्हे, मार्गदाता


●मोक्षदाता नव्हे, मार्गदाता.●

  जगात अनेक धर्मसंस्थापक होऊन गेले त्यापैकी चार धर्मसंस्थापक म्हणजे, तथागत गौतम बुध्द, येशुख्रिस्त, महंमद पैगंबर, कृष्ण होत.या चौघांच्या व्यक्तीमत्वाची आणि धर्मप्रसाराची तुलना केल्यास एका बाजूला बुध्द आणि दुस-या बाजूला इतर तिघे हे स्पष्ट होते.कारण काही मुद्याबाबत त्यांच्यात बरीच तफावत आणि विरोध असल्याचे आढळून येते.व्यक्तीगत महात्म्य याबाबतीत मात्र इतर तिंघापेक्षा बुध्दांचे नाव वेगळे घेतले जाते.

→★बायबल या ग्रंथात येशुख्रिस्त मी देवाचा पूत्र असल्याचे ठासून सांगतो आणि ज्या कुणाला देवाच्या राज्यात प्रवेश मिळवायचा असेल त्याने तसे मानले तरच देवाच्या राज्यात प्रवेश मिळेल, अन्यथा नाही.

→★महंमद पैगंबर त्याच्याही पुढे पाऊल टाकतो.येशुख्रिस्ताप्रमाणे तोही देवाचा प्रेषित असल्याचे सांगतोच, पण तो देवाचा शेवटचा प्रेषित असल्याचा दावा करतो आणि त्याआधारावर तो जाहीर करतो की,ज्या कुणाला मुक्ती हवी आहे त्याने केवळ नुसताच प्रेषित न मानता तो शेवटचा प्रेषित असल्याचे मानले पाहिजे. 

→★कृष्ण तर या दोघांच्या पुढे आणखी दोन पावले टाकतो.केवळ देवाचा पुत्र अथवा प्रेषित म्हणवून घेण्यात त्याला समाधान वाटत नाही.इतकेच नव्हे तर देवाचा शेवटचा प्रेषित घेण्यातही तो समाधानी नाहीच.स्वतःला देव म्हणवून घेण्यातही त्याला रस नाही तर तो स्वतःला आपण परमेश्वर असल्याचा दावा करतो.त्याचे शिष्य तर देवाधिदेव (देवांचा देव) असं वर्णन करतात.

बुध्दांने मात्र स्वतःला अशी गैरवाजवी कुठली उपाधी लावून घेतली नाही.तो मानवपूत्र म्हणून जन्मला आणि सर्वसामान्य माणूस म्हणून राहण्यास व सर्वसामान्य माणसाचे तत्वज्ञान सांगण्यात त्याने समाधान मानले.आपण कुणी अतिशय महान असा 
*अकृत्रिम*नैसर्गिक शक्ती असल्याचा दावा त्याने कधीही केला नाही.किंवा आपण तसे आहोत यासाठी त्याने कसलाही चमत्कार करून दाखविला नाही.

★बुध्दांनी मोक्षदाता आणि मार्गदाता यातील फरक स्पष्टपणे दाखवून दिला.येशू, महंमद, कृष्ण हे आपण मोक्षदाता असल्याचा दावा करतात.तर आपण मार्गदाता असण्यावरच बुध्द समाधान मानतो.या चार धर्म संस्थापकात आणखी एक फरक आहे तो म्हणजे आम्ही जे काही सांगितले आहे ते अगदी अचुक असून त्याच्या अचूकपणाबद्दल कुणालाही प्रश्न करता येणार नाही.ते प्रश्नापलिकडे आहे; असा येशु आणि महमंद दावा करतात.स्वतःला देव म्हणवून घेणारा कृष्ण तर त्याने जे काही सांगितले आहे ते मूळचे आणि शेवटचे असल्याने त्याच्या अचूकपणाबद्दल प्रश्नच निर्माण होऊ शकत नाही असे म्हणतो.बुध्दाने मात्र त्याने जे काही शिकविले आहे ते अगदी अचूक असल्याचा दावा केलेला नाही. 

महापरिनिब्बाण सुत्तात त्यांने त्याचा शिष्य आनंद याला सांगितले आहे की, माझा धम्म अनुभव व कारणे यावर आधारित आहे. त्यामुळे माझी शिकवण केवळ मी सांगितली, माझ्याकडून निर्माण झाली म्हणून ती अचूक बरोबर आहे, ती आपणांस बंधकारक आहे असं समजून माझ्या शिष्यांनी ती स्विकारू नये.तर ती कारण आणि अनुभवावर असल्याने काळ आणि परिस्थिती प्रमाणे तिच्यात दुरस्ती करणे अथवा तिला सोडून देण्याचे त्यांना पूर्ण स्वातंत्र्य आहे.ऐवढे प्रचंड धैर्य कुठल्याही धर्म संस्थापकाने दाखविलेल नाही.त्यांच्या धर्मात दुरस्ती करण्याचे त्यांना भय वाटते.बुध्दांचे मात्र तसे नव्हते. त्यांच्या धम्माच्या मजबूत पायाबद्दलची त्यांना पूर्ण खात्री होती.म्हणूनच त्याचा धम्म एखाद्या ओसाड जंगलासारखा नसुन तो सदैव हिरवागार राहिला आहे. त्यामुळे हे अगदी स्पष्ट आहे की, एखादा कितीही जुनाट रूढ समजूतीचा विध्वंसक त्यांच्या धम्माचा कुठल्याही प्रकारे नाश करू शकणार नाही असे आहे बुध्दांचे अद्धितीय स्थान!
↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑
      ■जयभीम नमो बुध्दाय■
↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑↑
{14 ऑक्टोबर 1956 रोजी नागपूर दिक्षाभुमी येथे डाॅ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे जनतेला उद्देशून भाषण.
■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■

िशवाजी महाराज आणि बाबासाहेब


प्रतेक अम्बेडकरी व्यक्तिनी जरुर वाचावे ...खुप गैरसमज आहेत शिवाजी अणि बाबासाहेबाबद्दल.....

मुद्दामपणे शिवाजी ,बाबासाहेब आंबेडकर मराठा समाज ह्या गोष्टी घुसडवण्याचा प्रयत्न कुठलीही अभ्यास नसलेली व्यक्तीच करू शकते . प्रत्येक महापुरुषाची स्वतःची ओळख वेगळीच असते त्या त्या काळाची परिस्थिती त्यातील बदल त्या काळानुरूप महापुरुषाकडून होतात .शिवरायांनी मावळ्यांना एकत्र करून राजकीय बदल केला परंतु त्यांना धार्मिकतेचा डोंब ब्राह्मणी परंपरा असल्याने सामाजिक बदल ते करू शकले नाहीत हे एक सत्य आहे .

"1:- महाडच्या चवदार तळ्याच्या सत्यागृहावेळी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी रायगडावर जावून शिवरायांच्या समाधीचे दर्शन घेतले आणि त्यांच्या सोबत असलेल्या कार्यकर्त्यानी "जय शिवरायच्या" घोषणा दिल्या. बाबासाहेबांनी महाड चवदार तळ्याच्या सत्यागृहाची सुरुवात शिवरायांचे दर्शन घेवून केली."

- --> सदर पहिला मुद्दा पोष्ट करणाऱ्याने टाकलेला आहे .यात सत्याग्रहाची सुरुवात शिवरायांच्या समाधीचे दर्शन घेऊन केली हे म्हणणे अगदी अज्ञानी वृत्तीने आणि कुठलीही माहिती न घेता केलेले आहे .महाडचा ऐतिहासिक चवदार तळ्याचा सत्याग्रह २० मार्च १९२७ ला झाला .अनेक इतिहासाची पाने चाळली अनेक खंड जरी चाळून बघितले तरी बाबासाहेब चवदार तळ्याच्या सात्याग्रहापुर्वी रायगडावर गेलेच नव्हते त्यामुळे रायगडावर जाऊन दर्शन घेऊन सत्याग्रहाची सुरुवात केली हे चुकीचे आहे .बाबासाहेब रायगड किल्ला बघण्यासाठी आपल्या अनेक लोकांसोबत २९ डिसेंबर १९२७ ला गेले होते तेंव्हा रात्री आपल्या अनुयायासोबत मुक्काम केला असता ,बाबासाहेब आंबेडकर यांचावर प्राणघातक हल्ला करण्यासाठी ५० ते ६० मराठा लोक बंदुकी ,हत्यारे घेऊन गडाच्या दिशेने निघाल्याची बातमी महार कार्यकर्त्यांना कळाली तेंव्हा रात्री गडाच्या पायथ्याशी बाबासाहेबांचे अनुयायी मोठ्या प्रमाणावर जमल्यामुळे मराठा समाजातील हल्लेखोर तिथे भीतीने येउच शकले नाही .( संदर्भ – भीमराव रामजी आंबेडकर खंड ३ ,ले .चांगदेव भगवानराव खैरमोडे , पा.नं .२१३ ). उलट हा प्रकार होऊन केसरी या वृत्तपत्राने तत्कालीन आमदार नारायण गुंजाळ यांचे बाबासाहेबांच्या वरील आक्षेपार्ह्य भाषण छापून आंबेडकर यांनी शिवाजीच्या सिंहांसणावर बसून सिंहासन भ्रष्ट केले .त्यावर बाबासाहेबांनी नारायण गुंजाळ आणि केसरी चे संपादक नरसोपंत केळकर यांना नोटीस पाठवली .त्याही नंतर "कुलाबा समाचार " या वृत्तपत्राने "डॉ .आंबेडकरांच्या रायगडावरील लीला " असे हेडिंग देऊन आगपाखड केली .यानंतर रा .चित्रे ,सहस्त्रबुद्धे या सारख्या ब्राह्मणमंडळींनी बाबासाहेबांच्या आंदोलनाची पार्श्वभूमी मराठा समाजाला समजवण्यासाठी व्याख्याने दिली .

"2:- बेळगाव येथे शिवरायांच्या ३०० व्या जन्मशताब्दीनिमित्त प्रमुख पाहूने
म्हणून डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर उपस्थितहोते."

---> माझ्या माहितीप्रमाणे अस कुठलही व्याख्यान बाबासाहेबांनी दिलेलं नाही जर असेल त्याचा संदर्भ द्यावा .

"3:- बाबासाहेब आंबेडकर पत्र लिहतांना पत्राची सुरुवात
"जय शिवराय" लिहून करत होते. महाराष्ट्र शासनाने हि पत्रे प्रकाशित केलेली आहेत."

---> महाराष्ट्र शासनाने प्रकाशित केलेल्या या खंडात एकूण २३६पत्रे आहेत.या ग्रंथाची एकुण पृष्ठ संख्या ४३४ आहे. त्यातल्या नेमक्या कोणत्या पत्राची सुरूवात बाबासाहेबांनी "जय शिवराय" लिहून केलीय हे समजून घ्यायला मला आवडेल.निदान या खंडात तरी असे एकही पत्र नाही. मी बाबासाहेंबांची इतरही प्रकाशित / अप्रकाशित पत्रे पाहिलेली व वाचलेली आहेत. माझ्या पाहण्यात तरी असे कोणतेही पत्र आलेले नाही. हे खुद्द महाराष्ट्र शासनाच्या "डॉ .बाबासाहेब आंबेडकर लेखन आणि भाषणे" प्रसिध्द करणाऱ्या प्रा .हरी नरके यांच मत आहे त्यामुळे बाबासाहेबांना कनिष्ठ दाखविण्याचा हा केविलवाणा प्रयत्न आहे .दोन्ही महापुरुष आपापल्या योग्य ठिकाणी आहेत पण वर्णव्यवस्थेत शुद्र ठरलेल्या जातीसाठी हा प्रकार करणे अगदी चुकीचा आहे .

"4:- ज्या मनुस्मृती या विषमतावादी ग्रंथामुळे शिवरायांचा राज्याभिषेक ब्राम्हणांनी नाकारला होता.तो मनुस्मृती हा ग्रंथ बाबासाहेबांनी रायगडाच्या पायथ्याशी जाळून शिवरायांच्या अपमानाचा बदला घेतला."

- --> वरील मुद्दाही अगदी हास्यास्पद आहे . शिवरायांच स्वराज्य ,बहुजन मावळ्यांना सोबत घेऊन मिळविलेल स्वराज्य राजकीयदृष्ट्या अगदी सत्य आणि आदरणीय असल तरी त्याकाळी धार्मिक सत्ता जे ठरवील वैदिक परंपरा जे सांगेल तेच केल्याशिवाय त्याला मान्यता नव्हती . याबद्दल खुद्द डॉ .बाबासाहेब आंबेडकर आपल्या Who were Shudras? अर्थात शुद्र पूर्वी कोण होते ? या ग्रंथात पान.क्र. १९५ वर लिहितात कि " शिवाजी एका स्वतंत्र राज्याचा राज्यकर्ता होता व त्यानी स्वत :ला महाराजा व छत्रपती हे खिताब घेतलेले होते .त्याच्या प्रजेपैकी बरेचसे ब्राम्हण होते .अशी परिस्थिती होती तरीसुद्धा आपला राज्याभिषेक विधी करवून घेण्याच्या बाबतीत शिवाजीला एकाही ब्राम्हणावर सत्ता गाजविता आली नाही .राज्यभिषेकाचा विधी जर कायदेशीर ठरवायचा असेल तर तो ब्राम्हणाच्या हातून झाला पाहिजे ही गोष्ट शिवाजीच्या उदाहरणावरून स्पष्ट झालेली आहे ,म्हणून ते उदाहरण महत्वाचे आहे .राज्याभिषेकाचा विधी जर ब्राम्हणेतराच्या हातून करण्यात आला तर तो विधी सफल होत नसतो .म्हणजे तो वांझ ठरतो ." यावरून ब्राह्मणांनी शिवाजी महाराजांना चातुर्वर्ण वैदिक परंपरेत मनुस्मृती नुसार शुद्र ठरविले होते परंतु शिवाजी महाराजांनी काशीच्या गागा भट ला अमाप संपत्ती देऊन हा विधी घडवून आणला होता एकंदरीत ब्राह्मणी व्यवस्था तोडण्याऐवजी शिवाजी महाराजांनी त्याच व्यवस्थेत राहून त्याच पालन राज्याभिषेकासाठी करणे उचित मानले होते त्यासाठी होणारा विरोध असून पण त्या वर्णव्यवस्थेच्या बेड्या तोडण्याऐवजी त्यात राहणेच उचित समजले होते .हे ही ऐतिहासिक सत्य आहे त्यामुळे वरील मुद्द्यातील राज्यभिषेक आणि मनुस्मृती दहन याचा कसलाच सबंध नव्हता .मनुस्मृती मधील अमानवीय गोष्टीना विरोध म्हणून मनुस्मृतीने दहन केले होते .

"5:- बाबासाहेब म्हणतात संविधान लिहते वेळी मला जास्त ञास झाला नाही कारण छञपती शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य माझ्या डोळ्यासमोर होते.म्हणूनच मी संविधान लिहु शकलो."

- --> वरील मुद्दाही अगदी हास्यास्पद आणि खोडसाळपणाचा आहे . डॉ .बाबासाहेबांनी भारताचे संविधान लिहिताना अत्यंत कष्ट घेतले होते प्रचंड अभ्यास केला होता .५२ देशांच्या घटनांचा अभ्यास तसेच बाबासाहेबांच्या लिखाणात वाचनात बुद्धकालीन इतिहास होता त्यामुळे बुद्धकालीन गणराज्य पद्धती जी लोकशाही मार्गाने निर्णय घेत असत त्यात अनेक गणराज्य होती लीच्छ्वी सारखी गणराज्ये होती जी लोकशाही पद्धतीने राज्य करीत होती .तसेच भगवान बुद्धाच्या समता ,स्वातंत्र्य ,बंधुत्व ,न्याय या तत्वांचा अंतर्भाव राज्यघटनेत बाबासाहेबांनी केलेला होता . त्यामुळे शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य होते म्हणून संविधान लिहू शकलो ही वाक्ये टाकणे म्हणजे हा मूर्खपणा आणि खोडसाळपणा आहे असे मी समजतो यात शिवाजी महाराजांचा विरोध आजीबात नाहीच पण अशा पोष्ट प्रसारित करणाऱ्या मूर्ख लोकांच्या अडाणीपणाची कीव वाटते . शिवाजी महाराजांचं स्वराज्य राजकीयदृष्ट्या सत्य जरी असलं तरी धार्मिक ,सामाजिक ,शैक्षणिक दृष्ट्या अस्पृश्य ,शुद्रातीशुद्र लोकांना जातीयव्यवस्थेच्या पायथ्याशीच राहावे लागत होते . निवडक प्रतिनिधित्व किल्लेदार ,जहागीरदार महार ,अस्पृश्य लोक जरी असले तरी त्यांच प्रमाण प्रातिनिधिक स्वरुपात होत . शिवाजी महाराजांना राजकीयदृष्ट्या अधिकार जरी असले तरी सामाजिक ,धार्मिक ,शैक्षणिक बदल करण्याचा अधिकार नव्हता . अस्पृश्य महार लोक निवडक किल्लेदार ,जहागीरदार जरी असले तरी त्यांना अष्टप्रधानमंडळात कुठे स्थान होत ? अष्टप्रधानात असलेली मंत्रीमंडळात मोरोपंत त्रिंबक पिंगळे , रामचंद्र निलकंठ, अण्णाजीपंत दत्तो, दत्ताजीपंत त्रिंबक, हंबीरराव मोहिते, रामचंद्र त्रिंबक, निराजीपंत रावजी, रघुनाथराव पंडीत या सारख्या मंडळीमध्ये अस्पृश्य शुद्रांतीशुद्र वर्ग कुठे होता ? आजची पडका सिंहगड किल्ला निरखून पहिला असता "महार टाके" ,"मराठा टाके" असे पिण्याचे पाण्याचे हौद त्याकाळी वेगवेगळ्या स्वरुपात होते त्यामुळे शिवाशिव ,बाट ,अस्पृश्यता त्याकाळी होतीच एक राजा म्हणून एक आदेश जर शिवरायांनी दिला असता तर एका आदेशाने अस्पृश्यता जातीयता नष्ट होऊन समानता निर्माण झाली असती तिथे खरच स्वराज्य समानतेवर असत तर तिथे बाबासाहेबांना हालापेष्टा सहन कराव्या लागल्या नसत्या ,तिथे खरच स्वराज्य समोर असत तर संविधान लिहिण्याची गरजही पडली नसती .

"6:- बाबासाहेब आंबेडकर लहान असतांना "कृष्णराव. अर्जुन केळुस्कर" गुरुजींनी त्यांना "बुद्ध चरित्र"
भेट दिले होते. या चरित्रामुळे बाबासाहेबांना धर्मांतराची प्रेरणा मिळाली. केळुस्कर गुरुजी जन्माने"मराठा" होते."

---> हे जरी खर असलं केळुस्कर गुरुजींनी शालेय जीवनात बाबासाहेबांना सदैव प्रेरणा दिली पण त्यांची जात मराठा होती म्हणून जातीसाठी अशा पोष्ट्द्वारे गवगवा करणे योग्य वाटत नाही . बाबासाहेबांनी पुढे चालून प्रत्येक धर्माचा अभ्यास केला बौद्ध धर्माची निवड केली त्यामुळे मराठा जातीमुळे केळुस्कर श्रेष्ठ ठरले आणि त्यांनी बुद्धचरित्र भेट दिल म्हणून बाबासाहेबांना धर्मांतर करण्याची प्रेरणा मिळाली असे म्हणणे म्हणजे बौद्धिक दिवाळखोरी होय .अस असेल तर केळुस्कर गुरुजींनी अगोदरच बौद्ध धर्म स्वीकारला नसता का ?

"7:-छत्रपती शाहू महाराजांनी बाबासाहेब आंबेडकर "बैरीस्टर" झाल्यावर, त्यांची कोल्हापूर शहरात रथातून मिरवणूक काढून फुले उधळली होती."

---> अगदी बरोबर शाहू महाराजांनी जे बाबासाहेबांना जातीच्या बाहेर जाऊन हेरल होत ते सवर्ण जातीत अडकणारे जातीचाच विचार करू शकतात त्याही काळात शाहू महाराज अस्पृश्यांसाठी सामाजिक बदल करीत होते तेंव्हा आता जे त्यांना जातीत गोठवण्याचा प्रकार करणारे लोक त्यांना "धेडांचे महारांचे राजे" म्हणून उल्लेख करत .

"8:-राजा सयाजीराव गायकवाड यांनी बाबासाहेबांना परदेशात शिक्षणासाठी सहाय्य केले होते. सयाजीराव गायकवाड जन्माने मराठा होते....."

---> परत इथे जातीच्या किडलेल्या मनाचा दुर्गंध येतो सायाजीरांवाना जातीच्या बेड्यात अडकवून केवळ ते मराठा होते म्हणून श्रेष्ठ होते आणि त्यांनी बाबासाहेबांना परदेशात जाण्यासाठी सहाय्य केल .मुळात सयाजीराव गायकवाड यांच्या प्रशासनात नियम होता कि जे जे विद्यार्थी निष्णात आहेत ,हुशार आहेत मग ते जातीने ,कुळाने कुणीही असो त्यांना शिक्षणानासाठी आर्थिक सहाय्य करणे अर्थात आजच्या भाषेत बँकाप्रमाणे ऋण लोन देणे आणि त्याची परतफेड आपल्या संस्थानामध्ये नोकरीमधून त्या विद्यार्थाचे कर्ज परतफेड घेणे अर्थात बाबासाहेबांनी परदेशातून परत आल्यावर पिता रामजीचा विरोध पत्कारून बडोदा संस्थानात प्रचंड जातिवाद असताना सुद्धा नोकरी करून त्यांचे ऋण फेडले अर्थात रामजीबाबाना बडोदा मधील हे जातीचे चटके त्रास माहित होता म्हणून ते बाबासाहेबांना जाण्यापासून रोखत होते .तरीसुद्धा बाबासाहेबांनी चटके सहन करून संस्थानाच्या कराराच पालन केल .

"9:- बाबासाहेब आंबेडकरांनी शिका आणि संघटीत व्हा हा संदेश मराठा बहुजनांना दिला.
"चांभार घराण्यात जन्माला आलेला नेपोलीयन बोनापार्ट अर्ध्या युरोप खंडाचा बादशाह झाला. अरे ज्याच्या आई बापाचा पत्ता नाही तो रेंसमन हेरॉलड ब्रीटन चा पंतप्रधान झाला. लाहनपणी कोळशाच्या खाणीत काम करणारा अब्राहम लिंकन अमेरीकेचा राषट्राध्यक्ष झाला अरे पण मानुसकी नाकारलेल्या समाजात जन्मलेला आपला " भिमराव " या देशाचा शिल्पकार झाला..........! "

- --> सदर मुद्यात बाबासाहेब देशाचे शिल्पकार आहेत हे डोळे लावून सत्य असलं तरी शिका ,संघटीत व्हा ,संघर्ष करा हा संदेश समस्त भारतीयास दिला त्यालाही विशिष्ट जातीलाच दिला किंवा केवळ मराठा बहुजनांना दिला असा नाही तर भारतातील प्रत्येक नागरिकास दिलेला आहे . युरोप खंडात जातीव्यवस्था किंवा जात नावाची गोष्ट अस्तित्वात नव्हती ना आहे ही जातीयव्यवस्था आणि चातुर्वर्णव्यवस्थेत शुद्राती शुद्र ठरविलेली जात नेपोलीयन बोनापार्ट ला लावणे केवळ हास्यास्पद गोष्ट आहे .

सदर पोष्ट अनेक महिन्यापासून सोशल मिडिया मध्ये फिरतात आणि काही जण अभ्यास न करता इतिहासाची जाण न ठेवता सदर मजकूरच प्रमाण आहे असे मानून तोच खरा इतिहास मानत असतील तर हा निव्वळ अडाणीपणा आहे .इथे बाबासाहेब आंबेडकर ,शाहू महाराज यांना जातीचे लेबल लावून एकमेकांवर अप्रत्यक्षपणे उपकार केलेले आहे अस भासवून जातीचा अंहभाव दाखविणे आणि महापुरुषाचा जय जयकार करणे दोन्हीही विरोधाभासी आहे . बाबासाहेब असो कि शाहूमहाराज त्या त्या काळानुरूप या महापुरुषांनी काळाचा विचार करून पाऊले उचलली आहेत .शिवाजी महाराजांची सामाजिक बदलापेक्षा स्वराज्य मिळवणे अग्रणीय मानले ती त्या काळाची गरज म्हणून आणि बाबासाहेबांनी सामाजिक बदलासह मानवजातीच्या अधिकारासाठी मानवमुक्तीचा लढा दिला तोही मोठा श्रेष्ठच आहे .त्यामुळे सदर अश्या अनेक पोष्ट  आहेत ज्यात बाबासाहेबंशी जोडुन दुसर्याला मोठ करण्यात आलेले आहेत  म्हणून मला खोट्या आधार नसलेल्या गोष्टींचा गवगवा यांचे खंडण करावे वाटले म्हणून हा सदर लेख .

महार शब्दाची निर्मिती कशी झाली?

महार शब्दाची निर्मिती कशी झाली?
मित्रहो सनातनी जातिवादी लोक
बहुजनाना महार
म्हणून संबोधित
करत .ह्या शब्दाची निर्मोती कशी झाली ते
आपण पाहू
१ महर नागांचा विदर्भ प्रदेशात प्रवेश
प्राचीन काळी महर नाग लोकानी इ .स
पूर्व १०००
च्या सुमारास हस्तिनापुर वर आपले
राज्य प्रस्थापित
केले होते .
महर नाग आणि वैदिक आर्य
यांच्याता सत्ता व
संस्कृति संघर्ष अधिकाधिक तीव्र होत
गेला उत्तर
भारतात नाग लोकानी आपली अनेक
राज्ये स्थापन केलि होती .त्यातील
महर
नागांनी मध्यप्रदेश - बिलासपुर
जिल्हा -येथील मल्हार
भागातून विदार्भाच्या भूमित
मोठ्या संखेनी प्रवेश
केला व आपल्या वसाहती कायम
केल्या त्यात
नयाकुंड ,महुरझरी ,भागिमहारी ,पवनार ,etc .या वासहतिचे
केंद्र स्थान नागपुर हे होते .विदर्भातील
लोकानी बौद्ध धम्माचा स्वीकार
तथागत जिवंत असतानाच केला होता .

२ महाराष्ट्रात बौद्ध धम्माचा प्रचार
सम्राट अशोकाने तिसरया धम्म
संगीति नंतर
महाधम्मरक्खित नावाचा भिक्कू महारठ
(महाराष्ट्र )
येथे
पाठवला होता .त्यानी अशोकाच्या अदेशाचे
शिलालेख व स्तूप निर्माण केले . त्यात
चंद्रपुर
जिल्ह्यातील देवटेक आणि ठाने
जिल्ह्यातील
सोपारा ,कान्हेरी येथील गुहेत बुद्ध
मुर्त्या प्राप्त झाल्या .

 ३ महर ह्या शब्दाचे अपभ्रंश रूप महार असे झाले
महर ह्या शब्दाचे अपभ्रंश रूप महार असे
झाले त्यावरून
या भूमीला महाराष्ट्र हे नाव पडले .
महर या शब्दाचा अर्थ सरदार ,नायक
असा होतो .ही एक
श्रेष्ट उपाधि आहे .कालांतराने
वाकाट्काच्या काळ पासून
येथील बौद्ध असलेल्या महर नागा वर
अन्याय व जुलुम करण्यात आले भिक्षु
संघाला हाकलून देण्यात आले .याच
भिक्षु संघाने पुढे महाराष्ट्रात इतरत्र
पलायन करुन
उत्कृष्ट अश्या बौद्ध लेण्या कोरुन बुद्ध
धम्म जिवंत
ठेवला .ज्या महर नाग
लोकानी आपला बौद्ध धम्म
सोडन्यास नकार दिला त्यांच्या वर
हिन्दू कडून अनेक
अन्याय करण्यात आले व त्याना महार
या तुच्छ नावाने संबोधण्यात येऊ
लागले .त्यांच्या कडून उत्पन्नाची सर्व
साधने काढून
घेण्यात आली प अस्पृश्य म्हणून
त्याना गावा बाहेर
राहण्यास भाग पाडले
तेच खरे नाग लोक होते .आणि म्हनुनच
विश्वरत्न
डॉ .बाबासाहेब आंबेडकर यांनी धम्मचक्र
परिवर्तानाकारिता नागपुर या
शहराची निवड केलि .
तर मित्रहो जातिवाद्याना दाखवून
दया की ज्याना तुम्ही महार म्हणून
हिनवले ते
तुमच्यापेक्षा श्रेष्ठ अश्या नाग वंशाचे
आहेत .आम्ही आधीही हिन्
नव्हतो आणि आता ही नाही
गर्व असुद्या बुद्धिस्ट असल्याचा.

👊 स्वाभिमानी जयभीम 👊

बौध्दांनी 31 डिसेंबर साजरा करू नये


बौध्दांनी 31 डिसेंबर साजरा करू नये...
=======================
आप णास सर्वांना नम्र विनंती करतो  की,
३१डिसेंबर दारू पार्टी करने मौज मजा म्हणून
साजरा करु नका, कारण याचं दिवशी आपल्या
५०० सैनिकांनी रात्री पायी प्रवास करुनं
भिमा नदीच्या तिरावर पोहचले, व भुकेने
व्याकुळ होऊन सुद्धा आपल्या जिवाची पर्वा
न करता २८००० पेशव्यांना चरचर कापले,सोबतं
असलेले इंग्रज सैनिक २८००० पेशवे सैनीकांना बघुन
माघारी परतले,...
फक्त आपल्या ५०० सैनिकांनी हिम्मत न हारता
लढले. १ जानेवारीची लढाई जिंकली,....
आणी कोणी ही कोणाला नवीन इंग्रजी
वर्षाच्या शुभेच्छा देऊ नका, कारणं ही
गुलामीची निशाणी आहे, ती जपु नका,...
आपलं नवीन वर्षे २१ मे (२०१६)बुद्ध पौर्णिमेला सुरु
होतयं तेव्हा सदिच्छा द्या, तेव्हा अख्ख्या
भारताला कळेल बुद्ध वर्षे कायं आहे ते, हा संदेश
३१ डिसेंबर पर्यन्त प्रत्येक व्यक्ती पर्यन्त
पोहचला पाहीजे, समाज जागृत झाला पाहिजे....
आपल्याला या दिवसाचा इतिहास कायं आहे,
हे समजु नये, यासाठी मनुवादी लोकं
दारु,पार्ट्या करण्यात गुरफटुन ठेवतं असतात,तरी
तुम्ही कोनाच्या दारु व पार्ट्या करण्यात
खाण्यास बळी पडु नका, गुरफटतं बसु नका,आपली
संस्कृती कायं आहे, हे जाणुन घेण्याचा प्रयत्न करा.
आणि सर्वात महत्वाची बाब म्हणजे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर भिमाकोरेगाव
येथे शूर शहीद सैनिकांना मानवंदना देण्यास न चुकता दरवर्षी जात असत.
म्हणून आपण देखील आपला स्वाभिमान गहान न ठेवता स्वाभिमानाने १ जानेवारी
शूर शहीद सैनिकांना मानवंदना देण्यास गेलेच पाहिजे .
बदल नक्कीचं घडेल,...
फक्त स्वत:पासुन सुरुवात करा,..
! जयभीम ! !! नमोबुद्धाय!! !!! जयभारत!!!
डॉ. आंबेडकर आणि विवेकानंद लवकरच नोटांवर दिसणार !

नवी दिल्ली | भारतात चलनी नोटांवर लवकरच डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि स्वामी विवेकानंद यांचे छायाचित्र दिसणार आहेत. तसा प्रस्ताव राष्ट्रीय सल्लागार परिषदेने केंद्राकडे पाठविला आहे. शिक्षण, अर्थ, आणि नियोजन विषयातील तज्ञ डॉ. नरेंद्र जाधव यांनी या नोटांवर महात्मा गांधी यांच्याशिवाय डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि स्वामी विवेकानंद यांची छायाचित्रे असावीत अशी सूचना केली आहे.
कोणत्याही देशातील करन्सीवर त्या देशांतील दिग्गज नेत्यांची छायाचित्रे असतात. भारतात १९९६ पूर्वी नोटांवर महात्मा गांधीव्यतिरिक्त अशोक स्तंभाचा फोटो छापण्यात येत होता. मात्र गेल्या काही वर्षांपासून सर्व नोटांवर महात्मा गांधींचे फोटो आहेत. यात बदल करून डॉ. आंबेडकर आणि स्वामी विवेकानंद यांचे फोटो छापले जावेत. असे मत जाधव यांनी बैठकीत व्यक्त केले. समितीच्या पहिल्याच बैठकीमध्ये मी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना ही सूचना केली आहे, असे जाधव यांनी सांगितले आहे. 
जाधव यांनी केलेली सूचना केंद्र सरकार मान्य करेल की नाही यासाठी काही काळ वाट पाहावी लागणार आहे. मात्र, नुकतीच सरकारने डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे छायाचित्रे असलेली नाणी जारी केली आहेत. भारतीय नोटांवर डॉ. आंबेडकर यांचा फोटो असणे हे एक महत्वाचे पाऊल असेल, असे जाधव यांचे मत आहे.
सोनिया गांधी यांच्या अध्यक्षतेखाली एनएसीमधील जाधव हे एकमेव सदस्य आहेत ज्यांना मोदी सरकारमध्ये महत्वाचे स्थान दिले आहे. 
-- 
#आधी विचार जन्म घेतात, मग कृती ! - स्वामी विवेकानंद

जागतिक किर्तीच्या भारतीय शुर सैनिकांच्या शौर्य दिनांच्या आणि नवीन वर्षीच्या आपणास खुप खुप सदिच्छा

जागतिक किर्तीच्या भारतीय शुर सैनिकांच्या
शौर्य दिनांच्या आणि नवीन वर्षीच्या आपणास खुप खुप सदिच्छा 

सविनय जय भिम 
1 जानेवारी नवीन वर्ष आणि भारतीय शुर  सैनिकांनी विजय प्राप्त केलेला शौर्य दिवस म्हणजे 
      " पुणे जिल्ह्यातील  भिमा कोरेगाव " येथे उभारण्यात आलेला विजय स्तंभ या आपल्या पुर्वजांनी केलेल्या शौर्याला आपण मानवंदना देण्यासाठी येत असतो 
बाबासाहेब जीवंत असे पर्यत प्रत्येक वर्षाच्या 1 जानेवारीला न चुकता भिमा कोरेगाव ला येत असत " 
अन्याय सहन करण्याची ही एक मर्यादा असते त्या काळात पेशवाईने बहूजनांना जगणे मुश्किल केले होते किती अन्याय अत्याचार करत होते 
मग एकदाचा का अन्याय सहन करण्यपलीकडे गेला तर मग भिमा कोरेगाव घडला जातो "
म्हणजे 500 सैनिककांनी 25000 ते 28000 पेशव्यांच्या सैनिकांना मारणे जीवंत कापणे हे कोणा गबाळ्याचे काम नाही 
या आधी आणि नंतर हि कोणत्या सैनिकांनी अशी कामगिरी केली नाही 

म्हणुन आता ही आमच्यावर अन्याय अत्याचार करणारयांनी आमचा इतिहास पहा 
आमच्या गरीब बांधवांचे छळ करत आहे कितीतरी खेड्यात काहीचे प्राण गमवावे लागले आहेत.  आमची आमच्या तरुण पिढीची सहनशक्ती संपल्यावर तरुण पिढीचे नेतृत्व हे सुशिक्षित नव युवकाच्या आणि कोणाला मँनेज न होणारयाच्या हातात राजकारणाचे नेतृत्व करील त्या दिवशी नक्की पुन्हा एकदा भिमा कोरेगाव घडवु . 
आणि एकदा तरी नक्कीच 
भिमा कोरेगाव सारखा इतिहास घडवावा लागेल तो पर्यत आपल्यावरील  अन्याय अत्याचार संपणार नाही असे दिसते 

आणि आजच्या दिवशी या शौर्य दिनी एकच सांगुशी वाटतेय 
शंभर दिवस शेळी होऊन जगण्यापेक्षा एकच दिवस वाघ म्हणुन जगा " असे बाबासाहेब बोलले होते 
म्हणजेच कोणावर अन्याय अत्याचार करत असेल तर त्यांनी त्याच्यावरील अन्याय दुर करण्यास कोण तरी नेता येईल हा पक्ष आंदोलन करील तो आम्हाला न्याय मिळवून देईल   किंवा ते सहन करण्यापेक्षा एक दिवस जगा पण जे असे अन्याय अत्याचार करत असेल त्याची पुर्ण मुळेच काढुन तोडुन टाका कि परत त्या मुळाना कधीच पालवी येणार नाही त्या मुळाना कधीच कोंब पण येणार नाही 
मगा  छत्रपती शिवाजी राजे गनिमी कावा करुण  ज्या प्रमाणे करुन शत्रुवर विजय मिळवत होते त्याप्रमाणे करा किंवा वाघासारखे समोरा समोर येऊन हल्ला करा पण अशा अन्याय अत्याचार करण्यची मुळे आपणच तोडुन टाका 

आणि जे भिमा कोरेगाव ला 1 जानेवारी या दिवशी या शुर सैन्यांच्या पराक्रमाला त्या विजयस्तभांला अभिवादन करण्यास येतात ते नक्कीच कधीच कोणता अन्यय सहन करणार नाही आणि त्यांनी कधीच अन्याय सहन ही करु नये 
कारण आपले पुर्वज हे भिमा कोरेगावचे शुर सैनिक होते हे विसरु नका 
कळावे 
यश -सिध्दी

T-shirt of Dr. Ambedkar

T-shirt of Dr. Ambedkar

Dr. Ambedkar's Books in Hindi

Dr. Ambedkar's Books in Hindi

Books on Life and Work of Dr. Ambedkar in Hindi

Books on Life and Work of Dr. Ambedkar in Hindi

Popular Posts